Wróciłam do domu i nastawiłam chleb orkiszowy na zakwasie żytnim z pestkami dyni i słonecznikiem. Tak, chleb orkiszowy na zakwasie żytnim ma swój nieodparty urok pieczenia, domowego smaku chleba i tego, co w kuchni najważniejsze: aromatu, wspomnień i najlepszej kuchni, jaką możecie znać z czasów dzieciństwa i pieczenia chleba w piecu opalanym na drewno. Ja niestety takiego nie mam, piekę normalnie w piekarniku, ale mam fajne blaszki, które pomagają mi w codziennej pracy. Chciałabym mieć piec chlebowy, ale nie wiem, czy kiedykolwiek taki u mnie będzie. Część marzeń się spełnia, inne się po prostu ma i może powinno tak być. Już sama nie wiem.
Gdy rozpoczynam robienie chleba, nie mogę się zdecydować, czy wybrać misę metalową większą, czy mniejszą. Ponieważ zazwyczaj piekę w dwóch dużych formach, to raczej największa lub plastikowa miska jest świetna do tego celu. Tak się zastanawiam, czy dać Wam przepis na wielką formę, czy podzielić go przez dwa i wtedy wyjdzie mniejsza albo dwie mniejsze. To chyba będzie lepszym rozwiązaniem, bo przecież nie często ktoś piecze z 2 kg mąki. Tak, w trakcie pisania zdecydowałam. Myślę, że ceramiczna misa w takim wypadku też będzie spoko. Ja zawsze używam rękawiczek w kuchni, dzięki temu ciasto chlebowe nie wchodzi mi pod paznokcie. Nie będę Was do tego jakoś specjalnie namawiała, ale i tak czuję pod palcami wilgotną, lepką strukturę wyrabianego ciasta. Pamiętajcie, że w gastronomii rękawiczki to podstawa, nawet jak gotuje się dla kilku osób. Zaraz mi się tu zerwą co niektórzy, że babcia nie nakładała rękawiczek. Nie nakładała, bo nie miała, ja mam, to nakładam. Zostaje mi to tylko tak podsumować. Wy róbcie jak chcecie, ja tam nikomu do blaszki z ciastem ani miski z ciastem chlebowym nie zaglądam.
Gdy mieszam ciasto chlebowe, to w kuchni natychmiast rozchodzi się ten charakterystyczny, lekko octowy aromat pracującego zakwasu, który od zawsze zwiastuje najlepsze rzeczy. Wyrabianie domowego pieczywa cudownie odcina od codziennego pośpiechu. Uwielbiam ten moment, gdy pod wpływem dłoni mąka, woda i sól łączą się w gładkie ciasto. Dziś na moim blacie główną rolę gra chleb orkiszowy na zakwasie żytnim, z którym praca daje mi po prostu ogromną satysfakcję.
Prowadzę bloga od 20 lat i dzielę się z Wami ostatnio nie tylko nowymi, codziennymi przepisami, ale i filmikami. Zapraszam na moje filmiki na Instagramie, TikToku i Facebooku, bo tam nie tylko piszę, ale i mówię, a kontakt jest o wiele bardziej osobisty! Tak, to też dla mnie nowość, ale próbuję, nie tnę, nie edytuję rolek. Jak się gdzieś pomylę, to jak w życiu, słowo wypowiedziane jest już puszczone w świat, a świat nie jest idealny. I ja też nie, tak że naturalnie leci :)
- INSTAGRAM https://www.instagram.com/olgasmilecom
- TIKTOK https://www.tiktok.com/@olgasmile.com
- FACEBOOK https://www.facebook.com/pages/Olga-Smile/117020318335706
Jeśli lubicie kuchnię polską, to chleb będzie w sam raz! Zaczynam od podstaw. W moim domu słoik z aktywnym zakwasem to absolutna świętość i zawsze musi być na niego miejsce w lodówce lub na blacie. Ostatnio wzięło nas na cięższe, tradycyjne wypieki, więc miałam pięknie wyhodowany zakwas żytni, bo taki właśnie mocny, chłopski chleb żytni na zakwasie niedawno wyciągałam z piekarnika. W mojej kuchni bardzo rygorystycznie podchodzę do niemarnowania jedzenia i zasady zero waste stosuję na każdym kroku. Mam swój prosty sposób na podtrzymanie zakwasu. Gdy mam już wymieszane wszystkie elementy ciasta na chleb, po prostu odkładam sobie porcję do słoika. W ten sposób, bez żadnego dodatkowego dokarmiania i wyrzucania nadmiaru, mam silny, gotowy zakwas do następnego chleba. Ponieważ często mieszam w dzieży różne mąki, to i tym razem tak zrobiłam.
Skoro zakwas miałam żytni, postanowiłam, że główną bazę chleba oprę na czymś łagodniejszym. Czym w ogóle jest mąka orkiszowa i czym różni się od klasycznej mąki pszennej, tak szalenie popularnej w tradycyjnej kuchni polskiej? Orkisz to nic innego jak prastara odmiana pszenicy, jednak o wiele rzadziej poddawana agresywnym, rolniczym modyfikacjom. Jej gluten ma nieco inną budowę, przez co często jest łagodniejszy dla naszego układu trawiennego, a samo ziarno naturalnie chroni gruba, mocna łuska. Domowe wypieki z orkiszu charakteryzują się fantastycznym, lekko orzechowym posmakiem i pięknym zapachem. Jeśli chcecie upiec klasyczny chleb orkiszowy, zamiana zwykłej pszenicy na to pradawne ziarno to wspaniały krok w stronę zdrowej, domowej kuchni.
Jak zawsze przy takich przepisach, do znudzenia będę przypominać, że jakość składników to absolutny fundament. Jeśli czytacie mnie od dłuższego czasu, to wiecie, że pokazywałam Wam już kilka lat temu moje ulubione mąki i jestem z nich tak zadowolona, że co jakiś czas ponawiam zakup w sprawdzonych miejscach. Do tego konkretnego bochenka użyłam jasnej mąki orkiszowej o symbolu 650, którą kupuję w starym, regionalnym Młynie Kopytowa. Mają tam w ofercie zarówno mąkę jasną, jak i ciemną. Wspieranie takich małych, polskich rzemieślników to dla mnie misja, bo dzięki nim na nasze stoły trafia produkt uczciwy, pełen smaku i pozbawiony sztucznych polepszaczy. Zresztą pokazywanie Wam filmików z różnych organizacji, kół, stowarzyszeń, restauracji, tak normalnie, domowo, bez jakiegokolwiek hejtu, traktuję jak swoją osobistą misję.
A skoro o prawdziwej mące mowa, muszę wspomnieć o jeszcze jednej opcji dla pasjonatów gotowania. Mąkę można przecież z powodzeniem mielić samodzielnie w domu, jeśli tylko macie młynki żarnowe. Ja w swojej kuchni mam Mockmill 100, który jest bardzo fajny, świetny w obsłudze i super robi świeżą mąkę prosto z ziaren. Jest tu jednak jeden haczyk, o którym warto wiedzieć. Takiej domowej, świeżo mielonej mąki nie da się zakwalifikować do konkretnego typu, nie określimy, czy to mąka jasna, ciemna, chlebowa czy inna. Dlaczego? Ponieważ w żarnach mieli się całe ziarna razem z niezwykle wartościowymi zarodkami. Powstaje wtedy mąka z całego ziarna i trudno ją zakwalifikować do jakiejś handlowej klasy, ale to właśnie ona ma w sobie najwięcej zdrowia.
W moim dzisiejszym wypieku połączyłam energię żytniego zakwasu z delikatnością jasnego orkiszu, tworząc połączenie wprost idealne. Taki bochenek wspaniale nawiązuje do bogactwa staropolskiej kuchni, w której różnorodność zbóż i mąk była chlebem powszednim. Gdy taki chleb orkiszowy na zakwasie żytnim wystygnie i w końcu można ukroić pierwszą, grubą pajdę, nie potrzebuję do szczęścia niczego skomplikowanego. Wystarczy gruba warstwa prawdziwego masła o zawartości 82% tłuszczu, odrobina soli lub solidna łyżka domowego, wiejskiego twarogu. To jest po prostu obłędne w smaku. Na blogu mam 126 przepisów na chleby, ale każdy następny jest u mnie mile widziany. Ja taka węglowodanowa dziewczyna, bez chleba, ziemniaków, klusek i ryżu ani rusz!
Polecam Wam ten przepis z całego serca, bo łączy on w sobie wszystko to, co kocham w kuchni domowej. Taki szacunek do lokalnych produktów, mądre wykorzystywanie resztek i zapach, który buduje najpiękniejsze wspomnienia. Pamiętajcie tylko o złotej zasadzie piekarzy: bochenek po wyjęciu z pieca musi całkowicie ostygnąć na kratce. Wiem, że zapach kusi niemiłosiernie, ale krojenie gorącego chleba sprawi, że miękisz zwinie się w gumowaty zakalec. Dajcie mu czas, a chleb orkiszowy na zakwasie żytnim odwdzięczy się Wam fantastycznym smakiem. To świetny, codzienny bochenek, który łączy w sobie mocny charakter żytniego zakwasu i delikatną, orzechową nutę jasnego orkiszu. Idealny na rodzinne śniadania i kolacje, długo zachowuje świeżość i rewelacyjnie się opieka. U mnie dość często pojawia się taki chleb orkiszowy na zakwasie żytnim ze słonecznikiem i dynią. Miałam Wam jeszcze wspomnieć, że może być każdy zakwas. Ja miałam żytni, to dałam żytni, a do następnego chleba pójdzie ten odłożony, to będzie żytnio-orkiszowy dla odmiany.
CHLEB ORKISZOWY NA ZAKWASIE ŻYTNIM
CHLEB ORKISZOWY NA ZAKWASIE ŻYTNIM – składniki:
- 600 g mąki orkiszowej jasnej (u mnie typ 650 z Młyna Kopytowa)
- 300 g mąki żytniej razowej (typ 2000)
- 50 g nasion dyni
- 50 g nasion słonecznika
- 1 łyżeczka czarnuszki
- 1 łyżka suszonego cząbru ogrodowego lub zielonej czubrycy
- 1 łyżka suszonego majeranku
- 1 łyżeczka kminku
- 2 łyżki siemienia lnianego
- 2 łyżki suszonej cebuli (opcjonalnie, dodaje świetnego aromatu)
- 1 łyżka soli
- 200 ml aktywnego zakwasu (np. porcja odłożona z poprzednio pieczonego chleba)
- ciepła woda – tyle, aby ciasto przypominało bardzo gęste ciasto na placki
- Dodatkowo: 2 foremki keksówki (o długości ok. 25 cm) wysmarowane masłem i obficie wysypane otrębami pszennymi, płatkami owsianymi lub bułką tartą, aby chleb nie przywierał do blaszek
CHLEB ORKISZOWY NA ZAKWASIE ŻYTNIM – przepis:
- Mąki wsypuję do dużej miski i wlewam ciepłą wodę. Dodaję jej tyle, żeby powstało gęste ciasto. Następnie dokładam zakwas, sól i wszystkie przyprawy. Wyrabiam ciasto przez około 5 minut, w razie potrzeby dolewając odrobinę ciepłej wody. Powinno powstać gęste, dość luźne i lepkie ciasto.
- Miskę przykrywam folią spożywczą lub ściereczką i odstawiam w ciepłe miejsce na 2 godziny.
- Po tym czasie odkładam około 250 ml wyrośniętego ciasta jako zakwas do kolejnego pieczenia. Napełniam nim słoik (najlepiej o pojemności 500 ml, do połowy) i wstawiam do lodówki. Taki zakwas należy wykorzystać w ciągu 2 tygodni, bo w przeciwnym razie kolejny chleb nam na nim nie wyjdzie.
- Pozostałe ciasto rozdzielam równo do foremek wysmarowanych masłem (lub olejem) i obficie wysypanych otrębami albo płatkami owsianymi.
- Foremki przykrywam i zostawiam na blacie kuchennym do porządnego wyrośnięcia. U mnie trwa to nawet 5 godzin, bo w kuchni jest dość chłodno. Gdy ciasto urośnie, piekę chleb przez około 60 minut (lub półtorej godziny, jeśli używasz jednej dużej formy) w temperaturze 180°C z włączoną grzałką góra-dół. Upieczony chleb wyjmuję z formy i dokładnie studzę na kratce. Mnie wyszedł świetny chleb orkiszowy na zakwasie żytnim z pestkami i ziołami, który zjedliśmy od razu na śniadanie, a ja podzieliłam się odłożonym zakwasem z koleżanką.
CHLEB ORKISZOWY NA ZAKWASIE ŻYTNIM i często zadawane pytania do tego przepisu:
Jaką mąkę wybrać, aby upiec chleb orkiszowy na zakwasie żytnim?
Do tego wypieku najlepiej sprawdzi się jasna mąka orkiszowa typu 650. Kupuję ją zazwyczaj u sprawdzonych polskich rzemieślników. Dodaję również mąkę żytnią razową typu 2000. Taka mieszanka sprawia, że chleb orkiszowy na zakwasie żytnim zyskuje wspaniały aromat i lekko orzechowy posmak. Możesz też zmielić ziarna samodzielnie w domu w młynku żarnowym. Pamiętaj tylko o jednej ważnej rzeczy. Domowa mąka zawiera cenne zarodki i trudno przypisać ją do konkretnego handlowego typu.
W czym najlepiej wyrabiać chleb orkiszowy na zakwasie żytnim?
Wybór naczynia zależy od planowanej ilości ciasta. Ja zazwyczaj wybieram dużą miskę metalową lub plastikową. Świetnie sprawdzi się też duża misa ceramiczna. Podczas wyrabiania nakładam rękawiczki na dłonie. Dzięki temu ciasto na chleb orkiszowy na zakwasie żytnim nie wchodzi pod paznokcie. Wy róbcie w swojej kuchni jak uważacie za słuszne. Najważniejsze to dobrze i dokładnie połączyć składniki.
Jak przechowywać starter na kolejny chleb orkiszowy na zakwasie żytnim?
W mojej kuchni rygorystycznie podchodzę do niemarnowania jedzenia. Kiedy wymieszam wszystkie składniki na chleb orkiszowy na zakwasie żytnim, po prostu odkładam porcję gotowego ciasta. Przekładam około 250 mililitrów do czystego słoika. Słoik wstawiam od razu do lodówki. Taki gotowy zakwas musisz wykorzystać w ciągu maksymalnie dwóch tygodni. Dzięki temu pieczenie kolejnego bochenka staje się niezwykle proste. Ot tak po prostu.
Kiedy można kroić upieczony chleb orkiszowy na zakwasie żytnim?
Złota zasada piekarzy mówi o całkowitym ostudzeniu bochenka. Wyjmij chleb z foremki od razu po upieczeniu. Następnie połóż go na kratce i cierpliwie czekaj. Gorący chleb orkiszowy na zakwasie żytnim skusi Cię niemiłosiernie pięknym zapachem. Jeśli jednak pokroisz go za wcześnie, miękisz zmieni się w gumowaty zakalec. Pamiętaj o tym za każdym razem. Taka sama zasada obowiązuje, gdy pieczesz u siebie klasyczny chleb orkiszowy.
Czy zakwas użyty na chleb orkiszowy na zakwasie żytnim sprawdzi się do innych wypieków?
Oczywiście. Mój słoik z aktywnym zakwasem to w domowej kuchni absolutna świętość. Zawsze mam na niego miejsce w lodówce. Ten sam silny starter posłużył mi ostatnio do upieczenia innego, wspaniałego bochenka. Zrobiłam wtedy mocny i tradycyjny chleb żytni na zakwasie. Możesz śmiało eksperymentować i wymieniać mąki na blacie. Twój odłożony zakwas pięknie zapracuje z różnymi rodzajami zbóż.


