KASZANKA SMAŻONA

Dzisiaj u mojej mamy była kaszanka smażona z cebulą, taka klasyczna, którą też pewnie znacie z domów rodzinnych. Kaszanka smażona na patelni z cebulą jest chyba jednym z najczęstszych sposobów jedzenia kaszanki. Latem dochodzi oczywiście grill, zimą i jesienią oraz wiosną można ją również piec w piekarniku z dodatkami. Mama usmażyła kaszankę, ja wykorzystałam ją do zdjęcia. W końcu publikuję codziennie, a wcale nie tak łatwo mieć każdego dnia dla was coś nowego. Ale o dziwo kaszanka smażona z cebulą jeszcze nie gościła na blogu, tak że najwyższy czas, żeby ją pokazać. Następne w kolejce będą bułki, które piecze moja córka, bo są mega smaczne!

Kaszanka smażona z cebulą to jeden z najbardziej wyrazistych i klasycznych elementów tradycyjnej kuchni polskiej. To danie, które dla wielu osób stanowi kwintesencję domowego, sycącego jedzenia, kojarzącego się z ciepłem i prostotą. Podobnie jak inne tradycyjne potrawy opisywane wcześniej, kaszanka wywodzi się z chłopskiej gospodarności i zasady niemarnowania żywności, w której wykorzystywano wszystkie podroby i krew, łącząc je z tanią, ogólnodostępną kaszą gryczaną lub jęczmienną. Kaszanka to wyrób wędliniarski o niezwykle bogatej tradycji, który w zależności od regionu Polski przybiera nieco inny charakter. Główna różnica, która bezpośrednio wpływa na ostateczny smak, strukturę i konsystencję tego dania, tkwi w rodzaju użytej kaszy. Ja robiłam dwa razy kaszankę, znaczy się więcej, ale swoje wyroby pokazywałam: kaszankę wiejską i kaszankę domową.

Kaszanka oparta na kaszy gryczanej to wariant najbardziej popularny w centralnej i wschodniej Polsce. Użycie tego konkretnego ziarna nadaje wyrobowi bardzo charakterystyczny, lekko orzechowy, głęboki i ziemisty posmak. Ziarenka gryki, nawet po ugotowaniu we krwi i rosole z podrobów, pozostają dość sypkie. To sprawia, że farsz takiej kaszanki jest zazwyczaj nieco bardziej wyrazisty w strukturze i często łatwiej się rozpada podczas smażenia na patelni. Intensywny i nieco dominujący smak kaszy gryczanej doskonale radzi sobie z mocnymi przyprawami, w szczególności z dużą ilością roztartego majeranku oraz świeżo zmielonego czarnego pieprzu.

W efekcie zupełnie inny charakter ma kaszanka jęczmienna, której najbardziej znanym i cenionym przedstawicielem jest krupniok śląski. Zastosowanie kaszy jęczmiennej, najczęściej perłowej lub grubo łamanej, sprawia, że farsz staje się znacznie bardziej zwarty, kleisty i aksamitny w strukturze. Kasza jęczmienna posiada łagodniejszy, neutralny profil smakowy w porównaniu do gryki. Dzięki temu w śląskim krupnioku na pierwszy plan wysuwają się aromaty dobrej jakości mięsa, podrobów, cebuli oraz starannie dobranej mieszanki przypraw, w której często pojawia się również ziele angielskie. Krupniok śląski to produkt na tyle wyjątkowy i ściśle związany z lokalną tradycją kulinarną, że doczekał się unijnego certyfikatu Chronionego Oznaczenia Geograficznego, co jest potwierdzeniem jego unikalnej receptury. I z takim nastawieniem na krupniok jadę następnym razem do Katowic. A Ty, wolisz kaszanę gryczaną czy jęczmienną?

Bogactwo polskiej kultury kulinarnej odzwierciedla się również w różnorodnym nazewnictwie tego samego lub bardzo zbliżonego wyrobu. Poza ogólnopolską kaszanką i wspomnianym śląskim krupniokiem, w wielu regionach funkcjonują tradycyjne, głęboko zakorzenione określenia, które do dziś są w powszechnym użyciu. W Małopolsce, na Podkarpaciu oraz w niektórych częściach Wielkopolski i na Śląsku Cieszyńskim ten wyrób wędliniarski najczęściej nazywany jest po prostu kiszką. Nazwa ta nawiązuje bezpośrednio do naturalnych jelit cienkich lub grubych, w które od wieków nadziewano przygotowany farsz. Z kolei na Kujawach i Pomorzu można spotkać się z określeniem krwawka, które wprost odnosi się do jednego z głównych składników, nadających wędlinie jej charakterystyczny, ciemny kolor. W niektórych zakątkach kraju starsze pokolenia używają czasem gwarowego określenia kaszok. Te wszystkie nazwy, choć brzmią inaczej, opisują ten sam kulinarny koncept, który od stuleci pozwalał na mądre, smaczne i oszczędne gospodarowanie produktami w dawnych polskich domach.

Prostota tego dania, jakim jest kaszanka smażona z cebulą, jest jego największą siłą. Kluczem do kulinarnego sukcesu jest tu doskonały balans tekstur i smaków. Z jednej strony mamy delikatne, sypkie i intensywnie przyprawione pieprzem wnętrze kaszanki, a z drugiej chrupiącą, skarmelizowaną cebulę. Całość zyskuje niepowtarzalny charakter dzięki procesowi powolnego smażenia, który wydobywa z wędliny głęboki, mięsny aromat. Zapach smażonej z cebulą kaszanki roznoszący się po domu to dla wielu osób niezwykle nostalgiczne wspomnienie.

Przyrządzenie idealnej kaszanki z cebulą nie wymaga wielkich umiejętności kulinarnych, ale warto pamiętać o odpowiedniej kolejności. Podstawą jest dobrej jakości tłuszcz. Najlepiej w tej roli sprawdzi się tradycyjny smalec, który idealnie komponuje się ze smakiem podrobów, choć można z powodzeniem użyć oleju roślinnego. Na rozgrzaną patelnię wrzuca się najpierw obficie pokrojoną w piórka, plasterki lub kostkę cebulę i smaży powoli na niewielkim ogniu, aż stanie się całkowicie miękka, złocista i naturalnie słodka.

Dopiero do tak przygotowanej bazy dodaje się kaszankę, którą można usmażyć na dwa popularne sposoby, w zależności od domowych preferencji. Zwolennicy chrupiącej formy kładą na patelni całe pętka lub bardzo grube plastry, ostrożnie je obracając, aby naturalna osłonka pięknie się zrumieniła. Z kolei miłośnicy innej konsystencji celowo zdejmują osłonkę lub rozcinają wędlinę na patelni, dokładnie mieszając farsz z cebulą. Powstaje wtedy rodzaj gęstej, niezwykle aromatycznej masy, która doskonale wchłania smak skarmelizowanej cebuli. Tak intensywne i dość tłuste danie wymaga odpowiedniego przełamania na talerzu. Taka kaszanka smażona z cebulą tradycyjnie podawana jest u mnie w towarzystwie dużej pajdy świeżego, chrupiącego chleba na zakwasie, którym na koniec można zebrać aromatyczny tłuszcz z talerza.

KASZANKA SMAŻONA

KASZANKA SMAŻONA – składniki:

• 500 g dobrej jakości kaszanki gryczanej
• 4 duże cebule
• 2 łyżki wieprzowego smalcu lub oleju do smażenia
• 1 czubata łyżka suszonego majeranku
• szczypta świeżo mielonego czarnego pieprzu
• opcjonalnie odrobina soli do smaku

KASZANKA SMAŻONA – przepis:

1. Cebule obieram, przekrawam na pół i siekam w średniej grubości piórka.
2. Na dużej żeliwnej patelni rozgrzewam smalec lub olej, wrzucam cebulę i smażę na średnim ogniu przez kilkanaście minut, aż stanie się miękka, złotobrązowa i wyraźnie słodka.
3. W międzyczasie kroję kaszankę w grubsze plastry.
4. Na smalcu smażę kaszankę na złoty kolor, delikatnie przekładam na drugą stronę drewnianą łopatką i smażę przez kolejne kilka minut, pozwalając, aby lekko się przyrumieniła. Zdejmuję z ognia.
5. Podaję od razu po usmażeniu, najlepiej prosto z patelni, w towarzystwie domowego chleba na zakwasie i chrupiących ogórków kiszonych.

Często zadawane pytania:

Jaki tłuszcz jest najlepszy, aby kaszanka smażona była idealna w smaku?

Do przygotowania tego dania najlepiej sprawdza się tradycyjny wieprzowy smalec. Taki tłuszcz doskonale komponuje się ze smakiem podrobów. Oczywiście kaszanka smażona wyjdzie też bardzo smaczna na zwykłym oleju roślinnym. Pamiętaj o powolnym smażeniu cebuli na wybranym tłuszczu. Dzięki temu cebula stanie się miękka i naturalnie słodka.

Czy kaszanka smażona musi być przygotowywana w osłonce?

Masz tutaj pełną dowolność. Niektórzy preferują usmażyć grube plastry w naturalnej osłonce na złoty kolor. Inni wolą zdjąć osłonkę lub rozciąć wędlinę i wymieszać farsz z cebulą na patelni. Powstaje wtedy niezwykle aromatyczna i gęsta masa. Taka forma genialnie wchłania smak skarmelizowanej cebulki.

Z jakimi dodatkami kaszanka smażona smakuje najlepiej?

Moja kaszanka smażona z cebulą świetnie smakuje z bardzo prostymi dodatkami ot tak po prostu. Wystarczy podać do niej dużą pajdę świeżego chleba na zakwasie. Domowy chleb doskonale zbiera aromatyczny tłuszcz z talerza. Całość rewelacyjnie przełamują chrupiące ogórki kiszone.

Jaka kasza sprawia, że kaszanka smażona ma najlepszą konsystencję?

Wybór kaszy mocno wpływa na ostateczny smak i strukturę dania. Wersja gryczana jest intensywna i dość sypka w środku. Odmiana jęczmienna daje farsz znacznie bardziej zwarty i kleisty. Jeśli masz ochotę przygotować ten wyrób samodzielnie od podstaw, polecam moją kaszankę domową. Ciekawą i sprawdzoną alternatywą jest również kaszanka wiejska.

Olga Smile

Przepisy kulinarne to moja Pasja!

Zobacz pełny biogram